Reus met een teerhuidje

Verbrande Beuk

Over beuken en paardenkastanjes

In jute gewikkeld

Verbrande Beuk

Heel wat boomliefhebbers in Gilze houden hun hart een beetje vast. Ze hebben gezien dat de beuk aan de noordkant van de kerk in jute gewikkeld is. Dat is geen goed teken.
Een beuk is, mooi uitgegroeid, een reusachtige boom. U moet er niet versteld van staan dat hij een hoogte van bijna 50 meter haalt en een stamomtrek van 5 meter. Tel daarbij op dat hij ook nog eens 200 tot 300 jaar oud kan worden en je hebt een reus. Voor zo’n boom heeft de bomenstichting een soort buitencategorie in de monumentale bomen gemaakt: de veterane bomen.

Toch is het een kwetsbare reus. Hij hecht aan een constant leven, niet teveel schommelingen, niet teveel veranderingen. Zo moet de grondwaterstand bij voorkeur op gelijk peil blijven. In ons Brabant niet zo eenvoudig als u zou denken. De bodem klinkt nog steeds in. Het regent dat het giet en nog steeds heeft de diepere bodem last van verdroging. We ‘verstenen’ onze woonomgeving en voeren het water veel te snel af. De bomen in woonkernen als Gilze en Rijen leven grotendeels van regenwater en dat zoeken ze onder staatstenen en plavuizen.
De schors van een beuk, in het bijzonder de rode beuk, is mooi glad maar vooral ook dun. Een dikke schors heeft hij, normaal gesproken, niet nodig omdat een beuk een prachtig dicht bladerdek heeft. Let maar eens op een beuk in het bos. Dat bladerdek is zo dicht dat er nauwelijks en plantje onder wil groeien. Het is er zelfs een beetje donker onder. De zon bereikt nauwelijks de stam.

Is nu, bijvoorbeeld in een park, een boom gesneuveld, die aan de zonkant naast een beuk stond, dan komt die beuk direct in moeilijkheden. De schors, van vitaal belang voor de boom, verbrandt in de felle zon. Dat is gebeurd met de beuk bij de kerk. Toen het eenmaal ontdekt werd, is de boom met jute gezwachteld. We weten niet in welke mate de schors verbrand is. Dat zal in het voorjaar duidelijk worden. Laat de schors los van de stam, dan verliezen we de boom. Gebeurt dat niet, dan is de boom alleen te redden door iets te bedenken dat hem uit de zon houdt. Eigenlijk is de beuk het slachtoffer van de klimaatverandering. Volkswijsheid vertelt dat je bij onweer zeker niet onder een eik moet schuilen. Bij een beuk zou dat wel kunnen, omdat de inslag diep in de grond zou worden afgevoerd. Het lijkt me niet iets om uit te proberen.

Tegenslag komt zelden alleen

Ook dat is volkswijsheid. De wet van Murphy is er een moderne variant op. Ook de paardenkastanjebomen aan de zuidzijde van de kerk in Gilze hebben het zwaar te verduren. Vooraan Kastanje bij de Kerkin de rij, aan de straatkant dus, is er al een boom gekapt. Hij is vervangen door een plataan. De tweede boom is nu aan de beurt. Heel jammer, ook dat is een fantastische boom. Je hebt een paar kinderen nodig om de omvang van de boom in beeld te brengen.

Je kunt op de boom de aantasting door de bloedingsziekte zien aan de bloedingsvlekken. Achter deze vlekken wordt het hout bros. Dat proces kan doorvreten tot in de kern. Omdat de aangetaste boom zijn weerbaarheid verliest, wordt hij gevoelig voor schimmelinfecties (zwammen) die het proces nog versnellen. De boom wordt breuk gevaarlijk en zorgt zo voor een onveilige situatie. Op een bepaald moment moet er ingegrepen worden. Dat betekent kappen en dat gaat ook gebeuren.

En wat dan? Rond de kerk in Gilze staat dat rijtje kastanjes aan de westzijde maar aan de oostzijde bijvoorbeeld staat een plataan, een esdoorn, een linde, een hemelboom. De keuze was daarom: of we vervangen de zieke kastanjes bijvoorbeeld allemaal door platanen, of we kiezen voor het aanplanten van verschillende soorten. Met de laatste optie sluit je dus aan bij het beeld rond de kerk aan de achterzijde. Er is nog een belangrijk argument voor het aanplanten van verschillende soorten: de rij wordt minder gevoelig voor ziekten. Doet zich toch een ziekte voor, dan verlies je niet een hele rij. In overleg met ons heeft de gemeente besloten de te kappen paardenkastanje te vervangen door een tamme kastanje. Bij basisschool ‘De Bolster’ moet toch zeker een Bolsterboom staan.

Huub Quirijnen vertelde me dat de gekapte boom straks mogelijk een plek zal krijgen in het Mollebos of in het speelbos. Een mooi tweede leven!

Foto’s en tekst: Will van Riel