Kind aan huis

Torenvalk

Over erfvogels zoals witte kwikstaart en torenvalk

Natuur en landschap

Hoe kunnen we de gemeente Gilze en Rijen ‘vermarkten’? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de toerist een hele dag, of liever nog een dag of drie, binnen onze gemeentegrenzen pot wil verteren? Daar wordt serieus over vergaderd en vaak wordt de NLGR daarbij uitgenodigd. Vreemd vinden we dat niet. De NLGR draagt het versterken van natuur en landschap in haar naam. Dat landschap heeft waarde voor plant, dier en mens. ‘Paintballen’ in het bos of ‘crossen met quads’ lijkt ons niets. Dat soort vermaak past hier niet. We zien meer in hoogwaardig landschap en in rijke natuur: zandpaden, wandelpaden door het weiland, bomen, boeiende bossen, vennen, beken, bloeiende akkerranden, takkenrillen, bonte bermen, ommetjes, vee in de wei, mooie boerderijen, een lekker terrasje met een lokaal biertje en een eigengemaakt stukje kaas. Oké, je publiek zal dan vooral uit medioren en senioren bestaan, maar dat is dan ook de doelgroep die graag ‘effe weg’ gaat en daar ook de tijd voor heeft: natuur en een stukje cultuur.

Mooie boerderijen? Zeker! Een oude boerderij kan mooi zijn maar een nieuwe boerderij ook! Ze moeten wel passen in het landschap en een vriendelijke uitstraling hebben. Een toerist die naar indrukwekkende industrie verlangt, gaat wel van Rotterdam naar de Noordzee fietsen.

Bij die oude en nieuwe boerderijen horen erfvogels. Er is de voorbije jaren al aandacht besteed aan ‘erven in het groen’, zwaluwen, uilen (en dan met name steen- en kerkuil), weide- en akkervogels. Nu is het de beurt aan erfvogels.

Torenvalk

Erfvogels

Dan hebben we het over huis- en boerenzwaluw, huis- en ringmus, steen- en kerkuil, kneu, spotvogel, kouw en grauwe vliegenvanger. Alles op en om het erf kan helpen om het de erfvogels naar de zin te maken. Hoe gevarieerder het erf hoe beter: moestuin, composthoop, paardenbak, rijtje knotwilgen, een kleine boomgaard met hoogstamfruit, bosje met hakhoutstruweel, een poel. Dat zijn allemaal kleine leefgebiedjes waar erfvogels hun voedsel kunnen vinden. Zo’n gevarieerd erf ziet er bovendien ook leuk uit voor de toeristische wandelaar en fietser.

Oké gazon, maar ook een stukje bloemrijk grasland en een rand met ruigte. Habitat van veel insecten zoals meikevers en nachtvlinders maar ook rupsen, wormen en muizen. Er zijn aardig wat muizen etende erfvogels. Muizen moeten zich kunnen verstoppen. Daar zijn takkenrillen of snoeihoutpiramides ideaal voor. Muizen krijgen daar gezelschap van spinnen, vlinderpoppen en andere, dekking zoekende dieren. Een slimme buitenman of –vrouw verwerkt overigens geen snoeihout uit de boomgaard in een takkenril. En wat een feest kan een stapel paardenmoppen voor insecten zijn. Ik verwacht dat de collega’s die van Gilze en Rijen een toeristisch attractie willen maken, zich ‘vierkant’ hard maken voor op deze manier ingerichte boerenerven.

Nog meer erfvogels

De opsomming is niet compleet! De witte kwikstaart en de torenvalk ontbreken, want aan deze twee wil ik wat meer woorden vuil maken. Van alle erfvogels is de torenvalk de muizenspecialist. Zijn ontbijt, lunch en diner bestaat voor 90% uit veldmuizen. Een slecht muizenjaar gevolgd door een koude winter is een ramp voor de torenvalk.

Witte kwikstaart

Mijn mooiste erfvogel is de witte kwikstaart. Ik vind dat zo’n sierlijk gebouwd vogeltje met die lange, wippende staart. Helemaal leuk is hij als hij als een dolle achter een insect aanzit. Hij rent, vliegt op, rent, vliegt op, wendt en keert. Toch vreemd dat zo’n prachtvogeltje in een belabberd knoeinestje wil wonen!

Vorige week zag ik op een erf op hetzelfde moment enkele witte kwikstaarten en een koppeltje torenvalken. De witte kwikstaarten werd niets in de weg gelegd, maar de torenvalken moesten het opnemen tegen een bende kauwtjes. Voor zover ik kon zien, wonnen ze de slag.

De weide- en akkervogelvereniging en de werkgroep nestgelegenheid van de NLGR gaan hun schouders onder het erfvogelproject zetten. Ze worden daarbij geholpen door het Brabants Landschap. Binnenkort gaan ze voorlichting geven. Niet alleen boeren zijn welkom maar ook hobbyboeren en andere buitenlui.

Foto’s: Tienes de Jong