Dubbelleven

Belangstelling voor o.a. amfibieën? Kom de NLGR helpen!

Met de deur in huis…

Ja, ik val met de deur in huis. En dat heeft alles met ons Wouwerbeekproject te maken. We zitten nog in de initiatieffase maar we verwachten dat er eerdaags opgeschaald wordt naar de projectfase. Wat zou het mooi zijn als we onderzoek zouden doen naar het waterleven in de beek, zoals deze er nu bij ligt en dat we dan daarna de ontwikkelingen een aantal jaren op rij zouden volgen.
We zoeken mensen die wat af weten van amfibieën en ander waterleven of die er belangstelling voor hebben. Best mogelijk dat we een cursusje ‘waterleven monitoren‘ organiseren. Meld je aan op de site van de NLGR www.natuurlijkgilzerijen.nl of stuur een mail naar  info@natuurlijkgilzerijen.nl.
De Wouwerbeek is nu nog een rechte sloot die kurkdroog stond deze zomer. Dat gaat veranderen. Verschillende mensen die grond hebben liggen aan de beek willen werk maken van natuurontwikkeling. Denk aan verflauwde oevers waar verschillende soorten planten kunnen groeien en waar ook kansen zijn voor kleine diersoorten. Of denk aan een plas-dras-wei voor vogels, of amfibieënpoelen.
De beek zou bovendien best een belangrijke rol kunnen spelen bij het conserveren van water. Het lijkt erop dat het veranderend klimaat ons gaat trakteren op enorme hoosbuien en maanden droogte. Op de problemen die dat met zich meebrengt , moeten we voorbereid zijn.    

Verwant aan de vissen

Groene kikker , Theo Jansen

Prachtige zomerdagen in februari! Geen vorst in de grond. De winter ogenschijnlijk voorbij. Daar reageert de natuur direct op. Blad- en bloemknoppen zwellen. De hazelaar bloeit. Amfibieën verlaten hun winterverblijf en wandelen naar hun voortplantingswater, het water waarin ze zelf geboren zijn. Ze kruisen daarbij achteloos gevaarlijke autowegen en fietspaden. Door die achteloosheid slaat de schrik om het hart bij vrijwillige ‘klaarovers’. Zij zijn nu al in touw geweest met het in emmers overzetten van kikkers, padden en salamanders. Gelukkig is er sprake van enige spreiding. Salamanders en heikikkers gaan wat eerder op pad dan bruine kikkers en gewone padden. Een amfibie begint als waterbewoner en verandert dan in een landbewoner. Hij leidt dus een dubbelleven. Als landbewoner moet hij wel altijd terug naar het water om zich voort te planten. Een amfibie moet er bovendien voor zorgen dat hij op land niet uitdroogt. Zo’n kurkdroge zomer als die van 2018 is dus een ramp voor bijvoorbeeld kikkers. Ze zijn wel enigszins gewapend tegen uitdroging. Ze hebben een dikke huid en in die huid zit een stofje dat verdamping remt. Ze moeten echter in een vochtige omgeving blijven

16 soorten amfibieën

bruine kikker, Theo Jansen

Mijn KNNV-gids meldt 16 soorten amfibieën in Nederland, 5 soorten salamanders en 11 soorten kikkers. Uit mijn kinderjaren ken ik vooral groene kikkers en kleine watersalamanders. Als kind zocht ik ze vooral in poelen, o.a. met water gevulde bomkraters. Fascinerend is de ontwikkeling van kikkers. Elke ouder zou verplicht moeten worden om met zijn of haar kinderen de groei van een kikker te observeren. Het begint met het ontdekken van het eerste eilegsel. Roerloze zwarte bolletjes in de gelei: kikkerdril. Dan bewegen ze in de zon. Er groeit een staart waarmee ze zich vervolgens uit de gelei bevrijden. De staart wordt breder en de kop dikker: dikkop, kwakbol… De achterpoten komen tevoorschijn gevolgd door de voorpoten. De staart heeft geen functie meer. Hoe wonderlijk, daar heb je minikikkertjes die al springen als de beste. Ze verlaten voor het eerst het water en springen rond op zoek naar dekking in het gras.

Foto’s Theo Jansen, tekst Will van Riel