Drommels

Over stervende hommels, milieuproblemen en bestrijdingsmiddelen

Opwarming van de aarde
Overal verhuizen dieren met het weer mee. Wordt het te koud op de Russische toendra, dan zoeken ze de zachte winter van Nederland op. Dieren die de Nederlandse winter te fris vinden, verhuizen naar de zon. Ze moeten wel, simpel omdat ze anders niet kunnen overleven. Daarbij is te warm net zo funest als te koud.
Ook als het totale klimaat verandert, verhuizen planten en dieren. Regelmatig worden waarnemingen gedaan van soorten die bijvoorbeeld tot voor kort niet boven Parijs konden ‘wonen’, maar die nu hun gezicht in Nederland laten zien. Dat geldt voor planten en dieren.
Soms betekent het hun dood als ze niet verhuizen. Dat lot lijkt de hommels te treffen. Zij hebben schijnbaar niet opgelet toen de ‘vertrekregel’ werd uitgelegd. Het lijkt erop dat ze dat behoorlijk gaat opbreken. Dat is tenminste de verklaring die onderzoekers geven voor de opmerkelijke hommelsterfte. Hommels missen blijkbaar het aanpassingsvermogen en de drang om te vertrekken. Ze blijven waar ze zijn, bijvoorbeeld in Nederland… maar daar is het ‘t jaar door eigenlijk te warm voor ze. Dus kun je stellen dat naast het gebruik van bestrijdingsmiddelen en de inrichting van onze landbouwgrond, ook de klimaatverandering een oorzaak is van de sterfte onder hommels.

Als ik dit schrijf, is het dinsdag 22 november 2016 en de thermometer geeft een buitentemperatuur van 13 graden aan! Niet vreemd dat je in de tuin nog betrekkelijk weinig vogels ziet. Ze zitten nog niet op onze zonnepitten te wachten. Er zijn mensen die de opwarming van de aarde glashard ontkennen. Ik vraag me af wat hun belang is bij deze ontkenning. Ik heb een vermoeden.

Overschot aan fosfaat en een stijgend CO2-gehalte
Het slechte nieuws: Nederland, ik leg de schuld niet alleen bij de boeren, produceert nog steeds veel teveel fosfaat (mest): ongezond veel. Dat mag nergens in Europa… maar in Nederland wel. Met toestemming van Europa overigens… als Nederland tenminste maat weet te houden. Dat weet Nederland niet, dus dreigt een boete. Hoe kan het dat de voorbije jaren de veestapel toch nog zo enorm is gegroeid?  De intensieve landbouw, onze ‘fosfaatprobleemveroorzaker’, wist dat ze daarmee in de gierkelder sprong. Zij reed willens en wetens door rood. De NLGR kiest niet voor niets voor de kleine en middelgrote bedrijven die extensief boeren, of liever nog, volledig biologisch boeren.
Het goede nieuws gaat over dat andere milieuprobleem: het stijgend CO2-gehalte. Planten en bomen blijken veel beter in het absorberen van CO2 te zijn dan we dachten. Het lijkt erop dat ze 16% meer  kunnen opnemen met als gevolg dat de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer minder snel groeit dan berekend was. Dus: Kap geen boom, maar plant een boom.

Te kleine stap
Na het rampbericht over het geknoei met het verboden fipronil, met het verlies van een groot aantal bijenvolken in onze regio als gevolg, weet ik nu dat imidacloprid tijdelijk verboden is in de glastuinbouw. U zeggen die moeilijke woorden niets … en mij ook niet. Het zijn bestrijdingsmiddelen. Dat imidacloprid wordt ook veel in de bollenteelt, in de akkerbouw en in de (fruit)boomteelt gebruikt. Het is schadelijk voor veel insecten waaronder de bijen maar ook voor insectenetende vogels.
Imidacloprid is een insecticide die behoort tot de neonicotinoïden. Dat spul is dodelijk voor insecten die van de behandelde plant vreten. Inmiddels weten we echter dat het ook in kleine hoeveelheden in het stuifmeel en de nectar van die plant voorkomt. Zo komt dit uiterst giftige spul in de lijfjes van bijen en hommels terecht met de dood tot gevolg. Het zorgt er bijvoorbeeld voor dat bijen de weg naar hun korf niet meer kunnen vinden. In de nasleep sneuvelen de insectenetende vogels en komt de voedselproductie van ons mensen in gevaar.

Foto’s Tienes de Jong en tekst Will van Riel