De waarde van moeder aarde

Over biodiversiteit en soortenbescherming

Knuffelboom en wijsneus
De zomereik die in de middenberm van de A58 staat, zal toch het veld moeten ruimen voor de verbreding van de weg. De naam ‘knuffelboom’ heeft iets denigrerends. Om het er levend vanaf te brengen moet je het veelal niet van knuffelaars hebben. Toch is al die ophef om één boom zeker de moeite waard. Het is nuttig voor de bewustwording, het respectvol omgaan met de natuur. De esdoorn in het centrum van Rijen brengt het er beter vanaf. Hoewel, het is beter dat de esdoorn kan blijven staan dan dat hij, zoals nu het plan is, verplaatst gaat worden.
B ewustwording van de waarde van moeder aarde, was ook de gedachte achter de tv-serie die Midas Dekkers voor omroep Max maakte. Met een soms wat ergerlijk belerend toontje gaf hij met tal van voorbeelden aan wat de rijkdom van de natuur is. ‘Hoe heeft de natuur dit probleem opgelost?’ is nog steeds voor veel onderzoekers de startvraag. ‘Welke stoffen uit de natuur kunnen we gebruiken om dit ongemak uit de wereld te helpen?’
De biodiversiteit van de natuur, de rijkdom aan soorten, moeten we koesteren.
Je kunt meer hout oogsten uit een bos met een hoge biodiversiteit, dan uit een bos waarin de soortenrijkdom sterk afneemt. Stel, alle boomsoorten sterven uit op enkele na. Die overblijvers hebben het rijk alleen. Berekend is dat dan de wereldwijde houtopbrengst met 2/3 afneemt. Dat kost ons 500 miljard dollar per jaar. Verlies aan soortendiversiteit moeten we in geld uitdrukken, zoals we ook het kappen van een boom in kapitaalvernietiging moeten uitdrukken.

Ons landschap

Als de winter eenmaal voorbij is, kunt u weer naar hartenlust door het ons omringend landschap wandelen en fietsen. Kijk eens goed, hoeveel soorten vlinders neemt u waar, hoeveel plantensoorten, vogelsoorten, insecten? Ga eens aan de rand van een weiland staan en observeer het landschap.
Laat me weten welk cijfer u aan het landschap rond onze dorpen geeft. Landelijk is dat rapportcijfer gedaald tot onder de 6. In 2009 was dat nog een dikke 7. Volgens onderzoekers letten mensen bij het geven van een cijfer vooral op de waargenomen diversiteit. Nader onderzoek moet leren wat men daaronder precies verstaat.

Alles van waarde is weerloos. Daarom maken natuurbeschermers er werk van om juist het weerloze te beschermen. Daar vallen ook de orchissoorten onder, zoals de bijenorchis die nu juist groeit op de plek aan de rand van onze gemeente waar een natuurpodium is gepland. De bijenorchis is een niet meer wettelijk beschermde maar desalniettemin bedreigde rode lijstsoort. De vraag is welk maatschappelijk belang zwaarder weegt. We kennen tot op heden alleen voorbeelden waarbij de natuur voor zwaar maatschappelijk belang moest wijken: een weg, bouwgrond, industrieterrein…. Nog nooit werd de natuur als ‘zwaar maatschappelijk belang’ beschouwd.

Paus Franciscus

In de wintereditie van het tijdschrift van Brabants Landschap  kom ik een illuster drietal tegen. Indianenopperhoofd Seattle, daar zou ik een aparte column aan kunnen wijden, de heilige Franciscus met zijn Zonnelied en paus Franciscus met zijn encycliek ‘Over de zorg voor het gemeenschappelijk huis.’ Ik citeer de paus: ‘Elk jaar verdwijnen duizenden soorten planten en dieren, die we niet meer zullen kennen, die onze kinderen niet meer zullen zien, ze zijn voor altijd verloren. De grote meerderheid ervan wordt door menselijk handelen vernietigd.’ (…) ‘Een nuchtere kijk op de realiteit laat zien dat het menselijk ingrijpen zeer vaak gebeurt in dienst van de financiële wereld en de consumptie.’
Laat ik er nog de kernboodschap van de documentaire ‘Seed, the untold story’ aan toevoegen. ‘In de afgelopen eeuw verdween maar liefst 94% van onze zaadvariëteiten. Terwijl grote multinationals de zaadmarkt beheersen, vechten boeren, wetenschappers, advocaten en lokale activisten om de toekomst van ons voedsel veilig te stellen.’