Column Will van Riel

Penselen en scheerkwasten

Geplaatst op: woensdag 25 april 2018


Over de das

Uitwerpselen

Wie bij de NLGR is de deskundige op het gebied van dassen?’ Dat was de vraag. Wij hebben geen dasdeskundige, althans er is nog niemand opgestaan.

In een oude jaargang van het tijdschrift van Brabants Landschap kom ik verspreidingsgegevens van de das tegen. Ze zijn van de Zoogdiervereniging. Ik zie een groen puntje bij wat Baarle Nassau kan zijn. Een natuurvriend heeft me gemeld dat daar jaren terug een das gespot is. Er was een burcht gevonden en een pluk dassenharen aan een prikkeldraad. Verder is de kaart wat onze omgeving betreft blanco. We weten van een dassenburcht in Tilburg (in de buurt van de CocaCola-fabriek). Zou één van de jongvolwassen dieren vandaaruit op zoek gegaan zijn naar een nieuw territorium en op de vliegbasis terecht gekomen zijn?
Dan heeft hij een goed plekje uitgekozen. De basis is met haar rustgebieden een eldorado voor veel soorten flora en fauna. In die zin is de basis belangrijk voor de biodiversiteit in onze gemeente. Onze ‘basisdas’ staat op film, werk van de ‘Flora en Fauna werkgroep De Vlieghaai’. Deze werkgroep heeft ook zijn uitwerpselen gevonden. Ze zitten boordevol met glimmende keverschildjes. 

Bergafwaarts

Kun jij een das ‘voor ogen halen’, dan zal daarin de kenmerkende zwart-witte kop niet ontbreken. Een das is een alleseter. In de duisternis van avond en nacht scharrelt hij zijn kostje bij elkaar, van vruchten tot naaktslakken, van jonge konijnen tot eikels. Eigenlijk moet je dat niet doen, ’s avonds en ’s nachts rondscharrelen, want dan worden er, uit onkunde, vreemde verhalen over je verteld. Je bent dan al snel een handlanger van heksen en duivels. Wel een handlanger van wiens haren penselen en scheerkwasten van uitmuntende kwaliteit gemaakt worden. Ruim een eeuw geleden kwam de das nog algemeen voor in Nederland. Een halve eeuw later stond hij al op de lijst beschermde diersoorten.
Nog wat decennia later was ons landbouwlandschap een industrieel laken geworden: strak en ‘netjes’ opgeruimd. Het was in die jaren 70 en 80 bovendien een landbouwlandschap waar elke plaag met de gifspuit werd bestreden. Weg slakken, regenwormen, keverlarven, kikkers en egels. Voor de dassen: nergens te wonen en niets te eten. Er was domweg geen plaats meer voor ze. In de jaren ’70, ’80 van de vorige eeuw telde Brabant nog maar 250 dassen. Het waren de vrijwilligers van ‘Das&Boom’, en, later, die van de Dassenwerkgroep Brabant, die uiteindelijk met grote inzet het tij wisten te keren.

Stichting Das&Boom en Dassenwerkgroep Brabant

Een das zoekt zijn wormen en mestkevers vooral in grasland met loslopende koeien. Daarin gaat hij van koeienvlaai naar koeienvlaai. ‘Veilig voedsel’ is dat lang niet altijd.
De boer gebruikt van alles om zijn veestapel gezond te houden. Veel geneesmiddelresten komen uiteindelijk in wormen en kevers terecht. Een das is er niet vies van om, stuitend op een mollengang met daarin de voorraadkamer van de mol, deze volledig te plunderen. Met 500 regenwormen is hij tevreden. In de voorraadkast liggen er soms wel 800. Met een beetje pech heeft hij gelijk een overdosis gif binnen.
In een maïsveld kan een das samen met andere grote zoogdieren behoorlijk wat schade aanrichten. Volgens Brabants Landschap werd daar in 2010 €71.000  voor neergeteld.
Het meest recente probleem waartegen de werkgroep ten strijde trekt, is het voortrazende verkeer. Ad, de vrijwilliger van ‘de Vlieghaai’, die ons waarschuwde, had van Das&Boom te horen gekregen dat er in Brabant vanaf januari al 23 dassen zijn doodgereden. Natuurlijk speelt het groeiend aantal dassen ook een rol.
Zomaar ergens een dassenscherm en een dassentunnel langs een weg als de N282 aanbrengen is niet slim. Het is de kunst om een blackspot te vinden: een plek waar dassenwegen en mensenwegen elkaar kruisen.
Pech voor de das op de vliegbasis is wel dat hij, als hij de basis verlaat, direct meerdere drukke wegen moet kruisen. Daar ligt onze opdracht: zorgen voor goede faunapassages.

Foto’s Gerrit Rekers en Ad Willemen

Keer terug