Column Will van Riel

Mitigeren

Geplaatst op: woensdag 8 maart 2017


Over het biotoop van kerk- en steenuilen

Kerk- en steenuilen

Enig idee wat ‘mitigeren’ betekent (mitigeren, zonder extra -r-)?
Een boer in Breda is van plan zijn vervallen, voormalige veestallen te slopen en deze te vervangen door een nieuwe loods. Een ‘flora- en faunaonderzoek’ is noodzakelijk. Dat onderzoek bevestigt wat de lokale uilenwerkgroep al weet: er leeft een steenuil in het gebied. Dus kan dat slopen en bouwen niet zomaar. Zowel nest als functioneel leefgebied van de steenuil zijn beschermd.
Van de aanwezigheid aldaar van deze uil kijkt geen uilenkenner op. Zeker steenuilen vind je bij woonkernen, waarvan de randen nog uit de wat verouderde, oorspronkelijke boerderijbebouwing bestaat. Een ideaal biotoop voor steenuilen: een oude schuur, enkele kleine weitjes met een paar paarden, schapen of een koe. Nog wat oude fruitbomen en in de hoek een klassieke ‘musterd’ = een berg takkenbossen van bijvoorbeeld snoeihout, de ideale leefomgeving voor muizen. Muizen maar ook meikevers, weten we van ‘Beleef de Lente’, vormen het favoriete voedsel van steenuilen.

Gilze, maar ook Hulten en Molenschot zijn goede voorbeelden van dorpen met een karakteristieke buitenrand. Uilendorpen dus. Kerk- en steenuilen behoren dan ook tot de ‘groene’ kroonjuwelen van onze gemeente. Dat is de reden dat de steenuil onze ambassadeur voor de biodiversiteit is.
Ons uilenbiotoop buigt zich vanuit het zuiden zowel ten westen als ten oosten om Gilze, Molenschot en Hulten. De uilenwerkgroep beschermt en versterkt dit biotoop al jaren en is daar zeer succesvol in, met dank aan de vele, trouwe gastgevers in onze gemeente.

Nare ervaring

Veldonderzoek bij het Bredase sloop- en bouwplan wijst uit dat de steenuil er inderdaad zit en zelfs in een van de te slopen stallen broedt. Helaas is het feitelijke nest niet gevonden. Mogelijk huist het uiltje, groot is een steenuil niet, in een spouwmuur. Bij sloop wordt zo goed als zeker een nestlocatie vernietigd en het leefgebied aangetast.
Ook in Gilze hebben we te maken gehad met een soortgelijk geval. Een zeer succesvolle broedlocatie van de kerkuil lag op steenworpafstand van een bouwplan aan de Schaapsdijk. We wilden liever samenwerken met gemeente en projectontwikkelaar dan tegenwerken. Van die coöperatieve houding in dit project hebben we achteraf veel spijt. De projectontwikkelaar ging failliet, van de toegezegde maatregelen kwam niet veel terecht en de gemeente gaf ook niet thuis. De bouw verstoorde dermate het kerkuilenpaar dat het vertrok en niet meer is teruggekeerd.
Logisch dat NLGR en uilenwerkgroep op scherp staan nu er vergevorderde bouwplannen zijn aan de zuidwestzijde van Gilze. Ook nu hebben we toch weer gekozen voor samenwerken, maar het is wel samenwerken met een voorbehoud.             

Mitigerende maatregelen 

De Bredase boer kan mitigerende maatregelen treffen. Dat zijn maatregelen die ervoor zorgen dat de steenuil zo min mogelijk nadeel van sloop en bouw ondervindt. Ze kunnen er bijvoorbeeld voor zorgen dat de steenuil een eindje verderop in een speciaal daarvoor opgehangen, nieuwe nestkast gaat wonen. Natuur laat zich echter niet dwingen. Vaak duurt het enkele jaren voordat de steenuil de nieuwe kast mogelijk accepteert. Voor Gilze zuidwest zal juist de aantasting van het foerageergebied een factor zijn. Ook dat kun je niet snel even vervangen. Voor bepaalde vogelsoorten geldt dat ze niet verstoord mogen worden in de broedtijd. Voor een steenuil is echter het nest jaarrond beschermd.  Dat nest gebruikt hij het hele jaar als rust- en verblijfplaats. Het succes van mitigatie moet dus vooraf vast staan.    
Voor ons staat voorop dat de gunstige staat van de instandhouding van kerk- en steenuil in onze gemeente niet in het geding mag komen. Op die mitigerende maatregelen is door ons al in 2011 aangedrongen.

Foto’s Tienes de Jong (bew.), uilenwerkgroep

Keer terug